Τρίτη, 11 Μαρτίου 2014

5 Μαρτίου 2014 - Η ΖΩΗ ΜΑΣ ΣΕ ΜΙΑ ΣΚΑΚΙΕΡΑ


της Αγγελίνας Μπανιά

Αξιωματικοί, πύργοι, άλογα, βασίλισσες. Θυμίζει παιχνίδι πολεμικό, όμως δεν είναι. Κάθε άλλο. Το όνομά του; Σκάκι.


Μπορεί να ακούγεται παράλογο, όμως από μία σκακιέρα 8x8 και 36 κομμάτια μαύρα και λευκά μπορεί κανείς να διδαχτεί πολλά. Κι αυτό γιατί το σκάκι, εκτός από παιχνίδι στρατηγικής και τακτικής, είναι παιχνίδι ήθους και όποιος το αγαπήσει μπορεί να πάρει από αυτό μαθήματα ζωής.

Όπως και σε πολλά αθλήματα, από τα σημαντικότερα οφέλη που αποκομίζει κανείς είναι η γνωριμία του με την ευγενή άμιλλα. Ίσως οι κανόνες παιχνιδιού του σκακιού, θυμίζουν μια πολεμική σύγκρουση, όπου οι αντιμαχόμενες παρατάξεις προσπαθούν με κάθε τρόπο να κατατροπώσουν τους στρατιώτες του εχθρού και να αναδειχθούν νικητές. Σκάκι όμως δεν είναι πόλεμος, είναι επικοινωνία. Ο αντίπαλος δεν είναι εχθρός, αλλά φίλος, με τον οποίο μοιραζόμαστε αυτή την ξεχωριστή εμπειρία. Το σκάκι είναι μια ευκαιρία γνωριμίας με άλλους ανθρώπους. Η σκακιέρα δε μας χωρίζει, αλλά μας ενώνει. Κάθε αγώνας και πρωτάθλημα είναι μια γιορτή, όπου έχει κανείς την ευκαιρία να συναναστραφεί με ανθρώπους της ηλικίας του, με τους οποίους μοιράζεται την ίδια αγαπημένη δραστηριότητα. Είναι σημαντικότερο να κερδίσει κανείς ένα καινούριο φίλο, παρά μια παρτίδα.

Μέσα από το σκάκι μαθαίνει κανείς να διαχειρίζεται τη νίκη και την ήττα. Μία επιτυχία στη ζωή μας μπορεί να είναι αρκετή για να μας κάνει αλαζόνες και υπερόπτες. Μπορεί να δώσει μια ψευδαίσθηση δύναμης και υπεροχής απέναντι στους άλλους. Το σκάκι δεν αφήνει περιθώρια για τέτοιους εγωισμούς. Ο σημερινός νικητής μπορεί να είναι ο αυριανός ηττημένος. Η ήττα, αντίθετα, απογοητεύει και στεναχωρεί. Από φόβο μη χάσουν πολλοί σταματούν να πειραματίζονται και να δοκιμάζουν. Ίσως φοβούνται τα αρνητικά σχόλια των άλλων. Στο σκάκι η ήττα είναι κάτι σύνηθες. Ο αγώνας είναι στο να μην αφήσουμε την ηττοπάθεια να μας καταβάλλει ή να μας απογοητεύσει, αντίθετα πρέπει να μας κάνει πιο δυνατούς, να μάθουμε από τα λάθη μας και να βελτιωθούμε. Κρατώντας στο νου μας μόνο όσα σχόλια έχουν ως σκοπό τη βελτίωσή μας και αγνοώντας τις υποτιμητικές κριτικές, αγωνιζόμαστε με περισσότερο πείσμα και αποφασιστικότητα για το καλύτερο.


Την επιτυχία δεν είναι πάντα εύκολο να την προσεγγίσει κανείς. Στο σκάκι η επίτευξη της νίκης απαιτεί πολλές φορές ρίσκο και θυσίες κομματιών. Έτσι και στη ζωή μας για την επίτευξη ενός στόχου χρειάζεται να κοπιάσει κανείς, να θυσιάσει αγαθά και χρόνο, ίσως και να ριψοκινδυνεύσει να χάσει κάτι για να κερδίσει κάτι καλύτερο. Παρά τους κόπους και τις δυσκολίες, όμως, το αποτέλεσμα τον δικαιώνει και τότε μόνο αισθάνεται απόλυτα ικανοποιημένος. «Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία».

Από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά ενός σκακιστή είναι η διορατικότητα. Είναι η ικανότητα να προβλέπει τις συνέπειες της κάθε κίνησης τόσο στην άμυνα όσο και στην επίθεσή του. Το σημαντικό είναι να μελετά τις πιθανές συνέχειες τις παρτίδας πολύπλευρα κοιτώντας ολόκληρη τη σκακιέρα. Έτσι και στη ζωή μας, πριν προβούμε σε κάποια ενέργεια πρέπει να έχουμε εξαντλήσει όλα τα ενδεχόμενα, προβλέποντας τις συνέπειες των πράξεών μας σε όλους τους τομείς. Ποτέ όμως δε θα μπορέσουμε να είμαστε απόλυτα σίγουροι για την πραγματικότητα, καθώς πάντα υπάρχει μια πιθανότητα, έστω μικρή, να μην επαληθευτούν οι υπολογισμοί μας.


Αφού ο σκακιστής έχει καταλήξει σε κάποιες υποψήφιες κινήσεις που απαντούν στο εκάστοτε πρόβλημα και έχει μελετήσει διεξοδικά τις πιθανές συνέχειες, πρέπει να αποφασίσει ποια από αυτές είναι η καλύτερη. Απαραίτητη προϋπόθεση για μια σωστή επιλογή είναι η κριτική σκέψη. Χάρη σε αυτή ο σκακιστής απορρίπτει όσες κινήσεις είναι ακατάλληλες και επιλέγει την πιο συμφέρουσα. Αυτή η κριτική σκέψη μας βοηθά στην καθημερινότητά μας να μην παραπλανούμαστε εύκολα και να επιλέγουμε την πιο συμφέρουσα λύση σε κάθε πρόβλημα. Όταν αυτή η λύση, όμως, δεν φαίνεται κατάλληλη για την περίσταση και βρισκόμαστε σε αδιέξοδο, υπάρχει πάντοτε και η μέση λύση, η ισοπαλία.

Το σκάκι, λοιπόν, οξύνει το νου και τον διατηρεί πάντα σε εγρήγορση. Έχει, όμως πολλαπλές ωφέλειες, μία από τις οποίες είναι ότι πλάθει το ήθος τρων παικτών οι οποίοι αποκτούν αξίες και ιδανικά. Εκτός από αυτά, όμως, το σκάκι αποτελεί ένα μαγικό παιχνίδι στρατηγικής και φαντασίας και μία ενδιαφέρουσα και δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου.

Είστε για μια παρτίδα;